Hekimlere Rücu Sürecinde Yeni Dönem: AYM İptal Talebini Reddetti
Anayasa Mahkemesi, devlet üniversitelerinde görev yapan hekim, diş hekimi ve diğer sağlık personelinin tıbbi uygulama hataları (malpraktis) sebebiyle idare tarafından ödenen tazminatların kendilerine rücu edilmesi sürecini yakından ilgilendiren bir karara imza attı. Yüksek Mahkeme, rücu sürecinde Sağlık Bakanlığı bünyesinde faaliyet gösteren Mesleki Sorumluluk Kurulu’nun yetkisini içeren kanuni düzenlemenin iptali istemiyle yapılan başvuruyu karara bağlayarak düzenlemeyi Anayasa’ya aykırı bulmadı.
Sivas’taki davayla başlayan süreç AYM’ye taşındı
Söz konusu hukuki süreç, Sivas 1. Asliye Hukuk Mahkemesi’nde görülen somut bir dava ile başladı. Bir üniversite hastanesinde meydana gelen tıbbi uygulama hatası nedeniyle idarece ödenen tazminatın, kusurlu kamu görevlilerinden rücuen tahsil edilmesi talebiyle açılan davada yerel mahkeme, uygulanacak kuralın Anayasa’ya aykırı olduğu kanaatine vararak iptal talebiyle Anayasa Mahkemesi’ne başvurdu. İtiraz konusu olan 3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu’nun ek 18. maddesinin ikinci fıkrası, rücu miktarının belirlenmesinde Mesleki Sorumluluk Kurulu’nun görüşünün alınmasını ve üniversitenin bu kararı dikkate alarak 6 ay içinde nihai kararı vermesini içeriyordu.
Mahkeme yetkisiz olduğu kısımları ayıkladı
Yüksek Mahkeme ilk inceleme aşamasında, bakılmakta olan davanın iki devlet üniversitesi hekimine karşı açılmış bir rücu davası olduğunu saptadı. Bu nedenle kuralın “kamu kurum ve kuruluşları” ibaresine yönelik itirazı mahkemenin yetkisizliği gerekçesiyle reddetti. Ayrıca davalı hekimler hakkında kesinleşmiş bir ceza mahkemesi kararı bulunmadığı için bu ibareye yönelik başvuru da kapsam dışı bırakıldı. AYM, esasa ilişkin incelemesini sadece “ve Devlet üniversitelerinde” ile “Mesleki Sorumluluk Kurulu kararı” ibareleriyle sınırlı tutarak gerçekleştirdi.
Çoğunluk görüşü: Nihai karar yetkisi üniversitede kalıyor
Anayasa Mahkemesi’nin daha önce 30 Kasım 2023 tarihinde verdiği bir iptal kararının ardından yasa koyucu tarafından yenilenen düzenlemede, nihai karar merciinin üniversiteler olduğu vurgulandı. Yüksek Mahkeme çoğunluğu, kuralda üniversitenin Kurul kararını dikkate alacağının belirtilmesine karşın, rücu konusundaki asıl değerlendirmenin ve icrai karar alma yetkisinin üniversiteye ait olduğunu saptadı. Kurul kararının üniversite için bağlayıcı bir nitelik taşımadığı, rücu sürecinin yine üniversite tarafından yürütüleceği belirtilerek, kuralın üniversite özerkliğiyle çelişmediği ifade edildi. Ayrıca bu modelin farklı üniversiteler arasında uygulama birliği sağlama amacı taşıdığı aktarıldı.
Üç üyeden üniversite özerkliği vurgulu karşı oy
Karara katılmayan AYM üyeleri Engin Yıldırım, Yusuf Şevki Hakyemez ve Yıldız Seferinoğlu ise karşı oy gerekçelerinde muhalefet şerhi koydu. Üyeler, kuralın lafzı gereği Mesleki Sorumluluk Kurulu karar almadan üniversitenin kendiliğinden rücu sürecini başlatamadığına dikkat çekti. Kurulun olumlu görüş vermediği durumlarda üniversitenin karar alamayacağını, bu durumun nihai karar yetkisini kağıt üzerinde bıraktığını savunan muhalif üyeler, merkezi bir kurulun ön şart olarak sunulmasının üniversitelerin idari ve mali özerkliğini zedelediğini ve ölçüsüz olduğunu ileri sürdü. Yapılan değerlendirmelerin ardından AYM, düzenlemenin Anayasa’nın 130. maddesine aykırı olmadığına hükmederek itirazı oy çokluğuyla reddetti.