Sağlıktan Haber

Tüp bebekte 39 araştırmalık derleme özel diyet ve takviye kanıtını sınırlı buldu

Yayınlanma: Kasım 16, 2026 – Yazar: Sağlıktan Haber

2026’da yayımlanan derleme, 39 araştırmada özel diyet ve takviyelerin tüp bebek sonuçlarına etkisini inceledi. Prof. Dr. Funda Göde, kısıtlayıcı diyet ve takviyelerin tüp bebek başarısını artırdığına dair kanıtın yeterli olmadığını söyledi.

İSTANBUL, – REPRODUCTİVE BioMedicine Online dergisinde 2026 yılında yayımlanan bir sistematik derleme, 39 araştırmayı değerlendirerek özel diyetlerin ve besin takviyelerinin tüp bebek sonuçları üzerindeki etkisini inceledi. Bahçeci İzmir Tüp Bebek Merkezi doktorlarından Kadın Hastalıkları, Doğum ve Tüp Bebek Uzmanı Prof. Dr. Funda Göde, bulguları şöyle değerlendirdi; “Beslenme, genel sağlığın ve tedaviye hazırlığın önemli bir parçası. Ancak beslenmeyle ilgili her önerinin amacı aynı değil. Bir hastalık nedeniyle beslenmeyi düzenlemek veya saptanmış bir eksikliği gidermek ile tüp bebek başarısını artırmak için özel bir diyet önermek ayrı değerlendirmeler gerektiriyor” dedi.

‘ARAŞTIRMADA ÖLÇÜLEN SONUÇ HASTAYA DOĞRU ANLATILMALI’

Derlemedeki çalışmaların farklı sonuçları ölçtüğüne dikkat çeken Prof. Dr. Göde, bulguların nasıl okunması gerektiğini şöyle anlattı:

“Bir araştırmada daha fazla yumurta elde edilmesi, diğerinde embriyo gelişimi veya gebelik oranı değerlendiriliyor. Bunların her biri önemli ama canlı doğumla aynı sonuç değil. Daha iyi embriyo gelişimi bildiren bir çalışmayı, o beslenme biçiminin bebek sahibi olma şansını artırdığının kanıtı olarak sunamayız. Nitekim çalışmaların çoğu gözlemseldir. Sağlıklı beslenen kişilerde daha iyi sonuç görülmesi, farkın doğrudan beslenmeden kaynaklandığını da kanıtlamıyor. Yaş, metabolik sağlık ve diğer yaşam alışkanlıkları da sonuçları etkileyebilir. Hastalara öneride bulunurken bu belirsizliği korumamız gerekiyor.”

‘AKDENİZ TİPİ BESLENME ARAŞTIRMALARDA ÖNE ÇIKIYOR’

Sebze, meyve, tam tahıl, baklagil, kuruyemiş ve zeytinyağının öne çıktığı Akdeniz tipi beslenme, bazı çalışmalarda daha yüksek gebelik ve canlı doğum oranlarıyla ilişkili bulundu. Ancak araştırmaların tamamı aynı sonuca ulaşmadı. Bulguları değerlendiren Göde, “Akdeniz tipi beslenmenin sağlıklı bir seçenek olduğunu biliyoruz. Ancak tüp bebekte canlı doğum şansını ne ölçüde değiştirdiği henüz net değil. Bu nedenle belirli bir başarı artışı vadedilemiyor” dedi.

Prof. Dr. Funda Göde; “İşlenmiş et, rafine karbonhidrat ve doymuş yağdan zengin Batı tipi beslenme ise bazı araştırmalarda daha olumsuz tedavi sonuçlarıyla ilişkilendirildi. Bu bulgular, tek bir yiyecekten fayda beklemek yerine kişinin genel beslenme düzenini ve sağlık durumunu birlikte değerlendirmenin önemine işaret ediyor” diye konuştu.

‘KISITLAYICI DİYETLERDE TIBBİ GEREKLİLİK ÖNEMLİ’

Derlemede glütensiz beslenme ve ketojenik diyet gibi kısıtlayıcı yaklaşımlar da değerlendirildi. Bu diyetlerin tüp bebek başarısını artırmak amacıyla herkese önerilmesini destekleyen yeterli kanıt bulunmuyor. Çölyak hastalığında ise glütensiz beslenme tedavinin temelini oluşturuyor. Derlemede çölyak hastalığı olabileceği düşünülen ve tekrarlayan üreme başarısızlığı yaşayan seçilmiş kadınlarda glütensiz beslenme sonrasında olumlu sonuçlar bildirildiği aktarılıyor. Ancak bu bulgular yöntemsel sınırlılıkları bulunan gözlemsel bir araştırmaya dayanıyor. Prof. Dr. Göde, bu ayrımın önemini şöyle açıkladı:

“Bir hastalık nedeniyle gerekli olan beslenme değişikliğini bütün tüp bebek hastalarına önermek doğru olmaz. Besin kısıtlamaları, kişinin tanısı ve tıbbi gereksinimiyle birlikte ele alınmalı.”

‘TAKVİYENİN HANGİ AMAÇLA KULLANILDIĞI ÖNEMLİ’

D vitamini, omega-3 ve diğer besin ögelerine ilişkin sonuçların tutarlı olmadığını belirten Prof. Dr. Funda Göde, takviye kullanımında amaç ayrımına dikkat çekti:

“Çalışmalarda incelenen hasta grupları, D vitamini dozları ve kullanım süreleri farklı. Bu veriler, tüp bebek başarısını artırmak amacıyla herkese aynı takviye programını önermeye yeterli değil. Saptanmış bir eksikliğin giderilmesi ise ayrı bir tıbbi gereksinim. Folik asidin durumu ise farklı. Gebelik öncesinde ve erken gebelikte yeterli folik asit alınmasının, bebeğin beyin ve omurilik gelişimini etkileyen nöral tüp defektlerinin riskini azalttığı güçlü kanıtlara dayanıyor. Bu kullanımın hedefi, tüp bebekte canlı doğum oranını artırma iddiası olarak düşünülmemeli.”

‘BESLENME DEĞERLENDİRMESİNDE ERKEK DE YER ALMALI’

“Bazı beslenme alışkanlıklarıyla sperm sayısı ve hareketliliği arasında ilişkiler bildirilmiş ancak bu ilişkilerin tüp bebekte klinik gebelik veya canlı doğum sonuçlarına tutarlı biçimde yansıdığı gösterilmiş değil. Yazarlar, genel sağlık ve üreme sağlığı açısından sağlıklı beslenmenin her iki eş için ele alınmasını öneriyor.” diyerek derlemenin erkek beslenmesine ilişkin bulgularını aktaran Prof. Dr. Göde, açıklamalarını şöyle sonlandırdı:

“Normal kiloda olmak, beslenmeyle ilgili değerlendirmeye ihtiyaç olmadığına karar vermek için yeterli değil. Beslenme alışkanlıklarını ve metabolik sağlığı her iki eş için ele almalıyız. Tüp bebek tedavisine hazırlanırken hedefimiz, kişinin sağlık durumuna uygun ve günlük yaşamında sürdürebileceği bir beslenme düzeni oluşturmak olmalı.”

Kaynak: