Yargıtay’dan 24 saatlik vardiya kararı: Fazla mesai hesabında 14 saat detayı

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, özel bir hastanede 24 saat çalışıp 24 saat dinlenen ambulans şoförünün fazla çalışma alacağına ilişkin davada dikkat çeken bir değerlendirme yaptı.

Kararda, 24 saat boyunca işyerinde bulunulan sürenin tamamının otomatik olarak fiili çalışma kabul edilemeyeceği belirtilirken, somut olayda günlük fiili çalışma süresinin en fazla 14 saat olarak değerlendirilmesi gerektiği ifade edildi.

24 saatin tamamı çalışma sayılmadı

Dava, özel bir hastanede ambulans şoförü olarak çalışan işçinin fazla çalışma ücretine ilişkin talebi üzerine gündeme geldi.

İşçinin 24 saat çalışma, 24 saat dinlenme sistemiyle görev yaptığı belirtilirken, uyuşmazlığın önemli noktalarından biri 24 saatlik vardiyanın tamamının fiili çalışma süresi olarak kabul edilip edilemeyeceği oldu.

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, 24 saatlik vardiyanın tamamının doğrudan fiili çalışma olarak kabul edilmemesi gerektiğine işaret etti. Kararda, vardiya sırasında işçinin uyku ve zorunlu ihtiyaçlarını karşılayabileceği sürelerin bulunabileceği değerlendirildi.

14 saatin üzerindeki değil, 11 saati aşan bölüm fazla mesai

Somut olay bakımından fiili çalışma süresinin en fazla 14 saat olarak kabul edilmesi gerektiği değerlendirilirken, günlük 11 saatlik yasal çalışma süresini aşan bölümün fazla çalışma kapsamında hesaplanması gerektiği belirtildi.

Buna göre, somut olayda 14 saatlik fiili çalışmanın 11 saati aşan 3 saatlik kısmı fazla çalışma hesabına dahil edilecek.

Ancak bu nokta özellikle önemli: Karar, her 24 saatlik vardiyanın otomatik olarak 14 saat çalışma kabul edileceği anlamına gelmiyor.

Yargıtay’dan önemli ayrıntı: Vardiyanın nasıl geçirildiğine bakılacak

Kararda, çalışanın vardiya sırasında gerçekten dinlenme veya uyuma imkanına sahip olup olmadığı, yaptığı işin niteliği, görev yoğunluğu ve fiilen ne kadar çalıştığı gibi unsurların ayrıca değerlendirilmesi gerektiği vurgulandı.

Dolayısıyla 24 saat boyunca işyerinde bulunmak ile 24 saat boyunca kesintisiz fiilen çalışmak arasında ayrım yapılması gerekiyor. Çalışanın dinlenme veya uyuma imkanının bulunmadığı ve sürekli aktif şekilde görev yapmak zorunda olduğu durumlarda değerlendirme farklılaşabilecek.

Bordrolar ve yıllık izinler de hesaplamaya dahil

Yargıtay’ın bozma gerekçeleri yalnızca günlük çalışma süresiyle sınırlı kalmadı.

Fazla çalışma alacağı hesaplanırken işçinin ücret bordrolarının yeterince incelenmemesini de hatalı bulan Yargıtay, bordrolarda fazla çalışma karşılığında ödeme bulunup bulunmadığının dikkate alınması gerektiğine işaret etti.

Ayrıca işçinin fiilen yıllık izin kullandığı günlerin fazla çalışma hesabına dahil edilmemesi gerektiği belirtildi.

Sağlık çalışanları açısından neden önemli?

Karar özellikle hastaneler, ambulans hizmetleri ve 24 saat esasına göre çalışan diğer birimlerdeki vardiya sistemleri açısından dikkat çekiyor.

Ancak karardan, “24 saat nöbet tutan herkesin 14 saat çalıştığı kabul edilir” sonucu çıkarılamaz. Fazla mesai hesabında çalışanın gerçek çalışma koşulları, dinlenme imkanları, bordroları ve izin dönemleri birlikte değerlendirilecek.

Bu nedenle 24 saatlik vardiyada çalışanların fazla çalışma alacağına ilişkin uyuşmazlıklarda, yalnızca vardiyanın başlangıç ve bitiş saatlerinin değil, vardiyanın fiilen nasıl geçirildiğinin de belirleyici olması bekleniyor.